روزنوشت‌های بهساد

شاید یکی از اشکالات من این باشد که خیلی در جمع‌های غیر مرتبط با علاقه و کارم شرکت نمی‌کنم. برای همین بعضی چیزها را که کشف! می‌کنم برای تازگی دارد. از جمله:

من کار کردن را از سن ۱۹ سال‌گی یعنی ترم چهارم دانشگاه شروع کرده‌ام. اولین کار رسمی من اپراتوری کامپیوتر بود. بعد مدتی به عنوان میرزا بنویس در دبیرخانه یک کنفرانس مشغول به کار شدم (با خودکار و ماژیک و قلم نی) و بعد از آن به تدریج کارهایم جنبه کارشناسی‌تر و اجرایی‌تری پیدا کرد (رسم نمودار و جدول به وسیله کامپیوتر!) و مسئول سایت کامپیوتر دانشکده. در زمان دانشجویی انتظار دریافت پول بابت کارکردن نداشتم. همین که یک استاد حاضر بود در شرکت او کار کنم، برایم بزرگترین افتخار و ارزش محسوب می‌شد. البته درآمدی به فراخور هم داشتم از قرار ساعتی ۲۰ تومان ! حتی به پروژه‌های دانشجویی با این دید نگاه می‌کردیم که قرار است که پس از مهندس شدن، این کار را به صورت جدی‌تر در صنعت نیز انجام دهیم (زهی خیال باطل). برای همین بود که برای انجام پروژه درس طرح‌ریزی واحدهای صنعتی، چهار شبانه روز بیدار ماندیم! و به نوبت چرت می‌زدیم.

یادم می‌آید که در سن ۲۳ سالگی که تازه از دانشگاه، فارغ‌التحصیل شده بودم، به همراه جمعی از دوستان به دنبال آخرین تکنولوژی‌های نرم‌افزاری و کار در فلان شرکت و بهمان کارخانه بودیم. از اینترنت خبری نبود، برای همین ،کپی کم‌رنگ راهنمای یک نرم‌افزار، اگر پیدا می‌شد در حکم جواهر بود…. وفور فرصت‌های کاری فراوان از یک جهت و توازن در خروجی دانشگاه‌ها و اعتماد به نفس ذاتی من و امثال من باعث شده بود که حق انتخاب زیادی برای محل کار خود داشته باشیم و هر جا را که دوست نداشتیم با صدور یک بیانیه مفصل در محکومیت نقاط ضعف آن شرکت و ناتوانی مدیران آن! به راحتی ترک می‌کردیم. صد البته اقتضائات جوانی نیز در حد یک دانشجوی بی‌خبر از همه جای صنعتی وجود داشت!

اما چندی پیش در یک جمع خانوادگی حضور داشتم متوجه شدم که تفاوت افراد ۲۳-۲۴ امروز با ما در روزگاری که در همین سن بودیم چقدر زیاد است.

آن تفکرات آن سال‌های ما کم‌تر به چشم‌ می‌خورد. به نظر می‌رسد که با گسترش Fast Food در میان جوان‌تر‌ها، انتظار وجود Fast Job، Fast Wealth و Fast Welfare و ده‌ها Fast… دیگر هم افزایش یافته است…

خوب که نگاه کنیم متوجه می‌شویم که شاید در تفکرات افراد هم‌سن من نیز با افرادی در همین سال در ۱۶ سال پیش تفاوت‌های زیادی وجود دارد. به نظر می‌رسد هنجارهای کاری جامعه در حال تغییر است. مصرف‌گرایی و ثروت‌گرایی تجملاتی و غیرسازنده به شدت در حال افزایش است. پُست مدرنیستی که بدون مدرنیست و بدون الزامات آن اتفاق بیفتد به شدت ویران‌گر خواهد بود.

پی‌نوشت: در کنار حجم زیادی از نوشته‌های انتقاد از خود، اجازه بدهید که یک نوشته تعریف از خود نیز داشته باشم! قول می‌دهم به جایش بازهم انتقاد از خود بنویسم

پرده اول: دیروز رفته بودم سوپری، همراه همه چیزهایی که خریده بودم گفتم که یک آدامس اربیت هم بگیرم، گفت ۷۰۰ تومان!!! همان آدامسی که ۴۰۰ تومان بود تا قبل از عید. پاهایم چسبید به زمین! شاید شیر جز نیاز روزمره زندگی باشد و باید مصرف شود. اما آدامس از ضروریات نیست. مگر اینکه ناهار پیاز خورده باشی و بخواهی بروی جلسه!

پرده دوم: با یکی از مشتریان در مورد قرارداد پشتیبانی جر و بحث داریم. نه پنجاه درصد افزایش مورد درخواست ما و نه ۵ درصد! آن‌ها. در نهایت به ۲۵ درصد برابر نرخ تورم به توافق رسیده‌ایم. حالا موقع تنظیم قرارداد می‌گویند که در سازمان حساسیت ایجاد می‌شود! طوری قرارداد ببندید که افزایش قیمت مستتر باشد! خجالت آور بود! گفتم که در مقابل ۷۵ درصد افزایش قیمت آدامس در سوپری محل شما حساسیت ایجاد نمی‌شود. ولی در مقابل ۲۵ درصد افزایش قیمت پشتیبانی نرم‌افزار حساسیت ایجاد می‌شود؟!! هدفم از بیان این نوشته، غر زدن نیست که موضوع عیان است و نیازی به غر زدن نیست. هدف این است که بگویم باید راه‌کاری ایجاد کنیم که در مقابل سونامی گرانی (کار از موج گذشته است) خود را محافظت کنیم. مشتریان باید بفهمند که نرم‌افزار عملیاتی سازمان آن‌ها از آدامس کارآیی بیشتری دارد. به نظر شما چه باید کرد؟

نوشته مرتبط: نخندم!؟

ده سال پیش در همین ایام بود که در دفتر اداره ثبت شرکت‌ها نام بهساد پس از شش ماه فعالیت غیر رسمی ثبت شد و شروع به کار کردیم. حالا در آستانه شروع یازدهمین سال بهساد ایستاده‌ایم و سئوالهایی که چه کردیم و برای ادامه چه باید انجام دهیم.

برای من بهساد به دو دوره پنج ساله تقسیم می‌شود. دوره پنج‌ساله اول بهساد که همزمان بود با دوران طلایی تکفا و وفور کار و پروژه و نقدینگی که به اعتقاد من شرکت‌داری ساده بود و بهساد با استفاده از توان فنی بنیانگذاران خود، بیشتر از لحاظ موفقیت در پروژه‌ها توانست رشد کند و با سرمایه‌گذاری نقدینگی جذب شده، توانست زمینه تثبیت خود را فراهم آورد. با این‌حال در دوران پنج‌سال دوم فعالیت بهساد، هر روز فعالیت توام با چالش‌ها و مشکلات بسیاری بود که باید در مورد هر یک، تصمیم درست اتخاذ می‌شد. من پنج‌ سال دوم فعالیت بهساد را بیشتر سال‌های واگذاری امور فنی و توسعه تجربی مدیریت می‌دانم. شاید برای پنج ساله سوم باید عنوان سال‌های واگذاری مدیریت به دیگران را در نظر گرفت.

برای من که عادت به نقد خود دارم، نکات منفی بسیاری در عمل‌کرد گذشته بهساد وجود دارد. اما بازهم با همان نگاه سخت‌گیرانه خود نمی‌توان نمره قبولی به بهساد در ده سال گذشته ندهم. بهساد می‌توانست و باید به‌تر از این بود. اما این‌که توانسته‌ایم در سطح کشور به یک نام نسبتن شناخته شده در حوزه برخی نرم‌افزارهای تخصصی تبدیل شویم، به عقیده من بزرگترین دستاورد بهساد در ده سال گذشته است.

آنچه که به آن در ادامه راه نیاز داریم، توسعه برنامه‌ریزی و توجه به خود و نقایص خود و پرهیز مطلق از سرزنش محیط است. غر زدن و نارضایتی بدترین بلایی است که هر جمع، شرکت، ملت و … می‌تواند بر سر خود بیاورد. غر زدن یعنی که من آنقدر ضعیف هستم که نمی‌توانم با محیط در جهت اصلاح آن تعامل مثبت داشته باشم و یعنی این‌که هنوز آنقدر منطقی نشده‌ام که از درک روابط غیرقابل تغییر محیطی برخوردار باشم. آن‌چه که بهساد به آن احتیاج دارد، تمرکز بر خود و پرهیز از فردگرایی است. کشتن شاهزاده‌هایی که درون هر یک از ما زندگی می‌کنند و فردگرایی و بیشتر از آن استبداد فردی را درون ما رشد می‌دهند. من برای بهساد بیش از هر چیز نگران این هستم که مدیران آینده بهساد، خود را بیش و پیش از دیگران ببینند. برای همین در سال پیش رو بیش از هر چیز قصد دارم به همکاران بهسادی فرصت مدیر بودن و تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری بدهم و به آن‌ها بگویم که زندگی فردی و شغلی ما با زندگی جمعی ما گره خورده و دارای تعامل است.

به دور از اصطلاحات مرسومی که برای این مناسبت‌ها گفته می‌شود، برای بهساد و بهسادی‌ها پاکدامنی و تواضع و کار گروهی را آرزومندم

از هفته دوم فروردین خوشم نمی آید. یک جور بلاتکلیفی وجود دارد برای همه کار و همه چیز٫ کارمندان محترم دولت چون چاه نفت دارند، اغلب در مرخصی به سر می برند و ما بخش خصوصی هم چون چاه نفت نداریم، پس باید کار کنیم. اما ما که در جزیره زندگی نمی کنیم. پس به طور عملی وضعیت کاری ما هم دچار نوساناتی می شود.

به هر حال دیروز اولین جلسه برنامه ریزی را خیلی جدی شروع کردیم. خوشحالم. اینکه در هفته دوم کار را شروع کرده ایم برایم ارزشمند است. امیدوارم چاه های نفت زودتر خشک شوند تا همه باهم کار کنیم.

آن‌ها که من را از نزدیک می‌شناسند می‌دانند که چندان اهل سنت نیستم و بنابراین نوروز، آن‌چنانی که بعضی به آن تعصب دارند، چندان برایم مهم نیست. این سال‌ها (و شاید هم از گذشته) نوروز دارای کارکردی اقتصادی در فعال سازی بخش مصرف عمومی بازار (لباس و شیرینی و توریسم و …) بوده است و متاسفانه در سایر بخش‌های اقتصادی و اداری یک توقف تقریبن یک‌ماهه به وجود می‌آورد.

این‌که جشن نوروز دارای چنین کارکردی می‌باشد، احتمالن بخشی از آن به چاه‌های نفت و پول‌های بادآورده بر می‌گردد و بخشی هم دارای ریشه‌های تاریخی می‌باشد که پرداختن به آن در تخصص و صلاحیت من نیست.

به هر ترتیب، تغییر سال‌ و آمدن نوروز بیش از هر چیز برای من دارای یک کارکرد می‌باشد و آن‌که، یک‌سال گذشت و یک سال به رفتن نزدیک‌تر شدیم. چه کردیم؟!

در ابتدای سال نوشته بودم که سال ۹۰ برای بهساد بازی در وقت اضافه خواهد بود. سالی که شاخص رضایت مشتریان تعیین کننده ورود بهساد به لیگ برتر شرکت‌های نرم‌افزاری بوده است و حالا در این مرحله از عبور هنگامی که کیلومتر شمار به عدد ۹۱ نزدیک می‌شود، باید صادقانه به خود جواب دهیم که آیا ما به کسب رضایت مشتریان رسیده‌ایم؟

پاسخ به این سئوال در این لحظه برایم دشوار است. به یقین این سئوال پاسخ دو حالتی بلی یا خیر ندارد. در مورد برخی از مشتریان کلیدی می‌توانم اذعان کنم که تا حد زیادی به اهداف رضایت مشتریان دست‌یافته‌ایم. پر افتخارترین لحظه سال ۹۰ برای من زمانی بود که مدیر یکی از کارفرمایان بزرگ در یکی از مجامع گسترده، بهساد را به عنوان یک شرکت خوب معرفی نمود و از عملکرد ما اظهار رضایت نمود.

اما در مورد برخی دیگر از مشتریان….نه! باید اعتراف کنم که عمل‌کرد ما در مقابل برخی از مشتریان و حتی در مورد پول گرفتن از آن‌ها می‌توانسته خیلی بهتر از این باشد. ما هنوز مشتریانی داریم که در عملکرد ما موارد نارضایتی را بیان می‌کنند.

در مجموع از نظر رضایت مشتری باید تحقیق و تعمیق بیشتری داشته باشیم تا بتوان در مورد آن اظهار نظر نمود. شاید یک نظرسنجی و یا جلسات شفاف و رودر رو با مشتریان بتواند ما را به جمع‌بندی در مورد رضایت آن‌ها برساند.

اما از سایر جهات، سال ۱۳۹۰ برای بهساد سالی سخت ولی به نسبت خوب محسوب می‌شد. در این سال نظام برنامه‌ریزی مالی را شروع کردیم که خوشبختانه میزان تحقق اهداف را از ۴۸% در اولین دوره اندازه‌گیری ابتدای سال، به ۸۳% در آخرین دوره اندازه‌گیری رساندیم. رسیدن به این شاخص مسئولیت سنگینی را بر متوجه بهسادی‌ها می‌نماید. چرا که حفظ و افزایش این شاخص کاری به شدت سخت‌تر از رسیدن به آن خواهد بود.

در بخش تولید، ارتقای هر چند محدود تکنولوژی تولید نرم‌افزار از موارد مثبت محسوب عملکرد بهساد می‌شد و در بازاریابی گشایش حوزه‌های جدید را در دستور کار قرار دادیم. از این جهات من سال ۹۰ را سالی در جهت پیشرفت ارزیابی می‌کنم.

اما در سالی که گذشت نقاط قابل بهبودی نیز در عمل‌کرد ما وجود داشت. توسعه و برنامه‌ریزی منابع‌انسانی یا نمره قبولی نمی‌گیرد و یا نهایتن با ارفاق می‌توان به آن ده داد و به کارگیری نظام برنامه‌ریزی تولید و کنترل پروژه بر خلاف تاکیدهای همیشه‌ای که بر آن‌ها داشته‌ام ضعیف‌ترین حوزه عملکردی بهساد بوده است که جای ارفاق هم برای قبولی آن وجود ندارد.

آن‌چه که به آن یقین دارم این است که نقاط قوت بهساد نتیجه عمل‌کرد خوب همکاران بهسادی من بوده است که لازم است در پایان این فصل از زمان از زحمت‌ها، شب‌نخوابی‌ها و تدابیری که داشته‌اند صمیمانه سپاسگزاری کنم و اذعان کنم که در بسیاری از موارد این همکاران مایه مباهات و غرور من هستند.

در مقابل مسئولیت اشکال‌ها، کاستی‌ها و نواقص و مشکلات بهساد به طور مستقیم بر عهده من می‌باشد که به این دلیل لازم است از همه همکاران و دوستان و ذی‌نفعان عذر خواهی کنم.